Elifin Günlüğü

akıllı olan benim

elifin günlüğü — Sat, 04 Feb 2012 13:45:50 +0000

Fatih projesinin çağrışımıyla sıcak gündemin anlık yansıdığı Twitter’daki yorumlara baktım ama sadece “akıllı tahta” anahtar kavramıyla… Yorum bile yapmayacağım. Her daim inandığım bir yargımı yazdım, boşluğa bıraktım:

Akıllı tahta da diğer her şey gibi öğretmenin ve öğrencinin aklı kadardır ve onların ufku kadar ufuk açar.

Ötesi hikaye… Ben iyi bir kullanıcıyım, çünkü akıllı tahtanın kara tahta gibi ama iyi kullanırsam ondan daha fazla olanak sunan bir eğitim aracı olduğunun farkındayım. Elimde bir araç… Akıllı olan, onun olanaklarını eğitimin zenginliğine dönüştüren benim…

(Tek emin olamadığım, dolayısıyla rahatsızlığını hissettiğim şey, tablet PC uygulamasıyla birlikte oluşacak “sağlıksız” ortamın olası riskleri…)

İlgili yazılar:

Akıllı Tahtada

Tahtanın “Akıllı”sı Mürekkebin “Sihirli”si

kitaplar arasında

elifin günlüğü — Wed, 01 Feb 2012 11:01:58 +0000

Notos Öykü, son sayısında (Şubat-Mart 2012), MEB’in 100 Temel Eser’ine alternatif bir liste yayınladı.

Listeyi değişik şekillerde okumak mümkün ve eğlenceli: En çok hangi dönem eserleri? En çok hangi ülke eserleri? En çok hangi içeriğe yatkın eserler? Tekrarlanan yazarlar? Popüler başlıklar?

Açıkçası benim ilk okumamda, bu serinin varlık nedenine bağlı olarak, hangi kitapları çocuklarımızla buluşturduğumuz sorusuna yanıt arayışım ağır bastı. Lise düzeyindeki 5 yılıma denk gelen tabloya göre bizim zümrenin tercihleriyle Notos’un 100 Temel Eser’inde örtüşen 15 kitap var (Bir ara MEB’in listesiyle de karşılaştırabilirim diye aklımdan geçti şimdi.):

İnce Memed, Memleketimden İnsan Manzaraları, Seyahatname gibi zaten ders malzemesi olanlar dışında, bağımsız bir kitap olarak okunması ve sunulması istenenler kontenjanından:

2.Saatleri Ayarlama Enstitüsü(Ahmet Hamdi Tanpınar)
3.Alemdağ’da Var Bir Yılan (Belli bir başlıkta toplanan öykülerle değil ama mutlaka seçtiğimiz bir Sait Faik kitabı)
4.Kürk Mantolu Madonna (Sabahattin Ali)
9.Suç ve Ceza(Dostoyevski)
10.Parasız Yatılı (Füruzan)
12.Kuyucaklı Yusuf (Sabahattin Ali)
20.Beyaz Kale (Orhan Pamuk)
21. Fareler ve İnsanlar(John Steinbeck)
26.Bütün Şiirleri(Orhan Veli)
28.Benim Adım Kırmızı(Orhan Pamuk)
29.Dede Korkut Hikayeleri
45.Baba Evi (Orhan Kemal)
52. O/Hakkaride Bir Mevsim (Ferit Edgü)
59.1984(George Orwell)
99.Eylül(Mehmet Rauf)

Listedeki bazı kitaplar (Çalıkuşu, Yaban vb.) bir önceki basamakta okutulduğu için bizde yer almıyor yahut bazıları yabancı dil zümresinin listesinde bulunuyor.

Yaş grubunu ve kitapları iyi tanımak önemli…

Çocuklara yaranma meselesinde en büyük direnç duvarı: “Bıraksanız da istediklerimizi okusak!”

Bu, onların olmazsa olmaz isyanı… Bu da bizimki: “Ben senden birazcık büyüğüm, vardır bir bildiğim!” (E, bu kadar basit değil tabii. Daha bir afili anlatımla…)

Ek Bilgi: Dergide verilen bilgiye göre, “100 Temel Eser soruşturmasına 192 yazar ve eğitimci katıldı. 192 katılımcı, birbirinden farklı 741 eser adı verdi. En çok önerilen 100 eser, öneri sayısına göre yukarıdan aşağıya sıralanarak liste oluşturuldu. 100 Temel eser’in 59′u Türk edebiyatından, 41′i dünya edebiyatından. Listede 13 yaşayan yazarın 16 eseri bulunuyor.” (Notos, Nr.32, Şubat Mart 2012)

bizim büyük çaresizliğimiz (barış bıçakçı)

elifin günlüğü — Tue, 31 Jan 2012 15:27:03 +0000

Birinci adam, çeviriyle geçimini sağlayan, hayatı yaşamaktan çok sözcüklerde anlamaya çalışan bir yetişkin… İkinci adam, inşaat sektöründe yer alan, hayatı sinir uçlarında, bedeninde yaşayan bir yetişkin… İkisi, her daim birbirini tamamlayan iki iyi dost. Genç kız, onların sakin hayatına düşen bir yaşam sevinci; ABD’de yaşayan arkadaşlarının kardeşi; anne ve babası öldüğü için onlara iki yıllığına emanet bir üniversite öğencisi… Ve olaylar gelişir…

Ahmet Muhip Dıranas’ın dizesiyle, “Söylenmemiş aşkın güzelliğiyledir/Kağıtlarda yarım bırakılmış şiir” misali, Reşat Nuri Güntekin’in Akşam Güneşi yahut Refik Halit Karay’ın Bugünün Saraylısı romanlarının benzeri bir naif duyarlık hakim bu romana. Kendine bile itiraf etmeye korkulur cinsten incelikli bir aşk duygusu… En çok da Bugünün Saraylısı’nın Ata’sı ile Ayşen’ini düşündüm okurken.

Romanın başlığı, anlatımda yer alır ve derdini anlatır:

“Aklıma sevdiğim bir romandan bir cümle gelmişti. Kederin bizi başrole taşıdığı, ikimiz dışında her şeyi cılız bir manzaraya dönüştürdüğü o anda, cümleyi kendimce yeniden kurdum: Bizim büyük çaresizliğimiz Nihal’e aşık olmamız değil, sesimizin dışarıdaki çocuk seslerinin arasında olmayışıydı. Asıl çaresizlik buydu.”

Bu kitabın derdi tam olarak ne? Yaşlı adam-genç kız aşkının olabilirliği? Emanet bir genç kızı emanet noktasında gözetme ve asla incitmeme kaygısı? Aşkın dolu dizgin yaşanması gerektiği? Dostlukların baki oluşu? Yazı çiziyle uğraşanlar için hayatı anlamlandırmada, dışındaki her şeyin bir nesne yahut ayna oluşu? Tümü? Öylesine sordum; aradığım bir yanıt yok.

Eli kalem tutan, okumaya tutkun birinci adam (Ender), hayatın “nesnel”liğinde yaşayan ikinci adama (Çetin) uzun bir mektup yazar gibidir. Bütün metin, Çetin’e seslenen bir anlatım diliyle yazılmış ama daha çok da kendine anlatır gibi… Bir tür yüzleşme, iç dökme, anlama, anlaşılma çabası… Olay, o anlatımın içinde akıyor:

“Bir hatırayı diğerine bir fotoğraf albümü değil, yaşayan bir insan bağlar.”

Dikkatimi çeken ayrıntılar daha çok edebiyata ilişkin ufak vurgulardı: Ender ve Çetin liseli iki öğrenciyken, Psikoloji dersi için bir ödev hazırlamaları gerekir: “Kadınlara Neden ve Nasıl Aşık Oluyorum?” Yazmada beceriksiz olduğu için Çetin’in ödevini de Ender yazar. Ortaya iki metin çıkar. Çetin adına yazılan metinde, Çetin’in yaşadığı bir aşk uzun uzun anlatılır. İnce vurgular gülümsetiyor. (“Kadınlarla ilişkini belirleyen arka planı çiziyorum.”, “Tamam konumuza dönüyorum.”, “Ah şu körolası nesnellik!”)

Ender’in yazdığı metin çok kısadır; Çetin’e “Biraz daha açık olamaz mısın?” diye sorduracak kadar kısa ve metaforik! Çetin sorar, Ender yanıtlar:

“Evet, diyor Ender, bazen edebiyat hayattan daha açıklayıcıdır.”

Bu ödevin yer aldığı sayfalar, edebiyatın ne olduğu ve ne olmadığı üstüne de bir zihin jimnastiği gibi aslında…

Barış Bıçakçı’nın bir öyküsünü sınav metni olarak kullandığımızda yazarlığını da tanımak istedik (Mine Hoca’ya teşekkürle). Tatil okumalarım bu kez biraz “naif” oldu ve Bıçakçı’nın Bizim Büyük Çaresizliğimiz de bu seriye eklendi.

Filmi için şuraya bakılabilir.

Not:Romanda, ayrıntılı betimlemelerle değilse de özellikle Ankara dışındakilere bu şehre dair anılarını hatırlatacak kadar kısa değinmeler düzeyinde kalsa bile, Ankara da geride bir yerlerde varlığını koruyor. Roman kişilerinin piknik için gittiği Işık Dağı beni bir önceki yaza taşımaya yetti mesela…

abant günlüğüne ek

elifin günlüğü — Mon, 30 Jan 2012 11:23:03 +0000

Hayatın, “Sağlıktan ötesi boş!” şeklinde beynime iyi bir “ayar çektiği” sevgili mekânım Bayındır Hastanesi’ne aylar sonra bir kez daha yolum düştü. Kolumdaki sargıdan kurtuldum. (Zaten önlem amaçlı da olsa kısıtları aynıydı. Auster’in Kış Günlüğü’nü okumak dışında, dişe dokunur hiçbir şey yapmadan geçirdiğim birkaç gün…)

Akdeniz Üniversitesi’nde gerçekleştirilen ve bu günlere denk gelen organ nakillerinin önemini kavramak için elbette akıldan eksik olmamak yeterlidir ama sizi hayatın olanaklarından birkaç günlüğüne bile alıkoyan en basit bir beden zedelenmesinde, o insanları daha bir başka anlamanın da daha bir başka anlamı oluyor desem…

Bayındır’dan Kuğulu’ya keyifle yürüten yalancı bahar güneşi… Dost’ta oyalanıp Barış Bıçakçı ile Doğu Yücel’den birer kitapla yola devam… Mado’da sıcacık bir salep molası…

kış günlügü (paul auster)

elifin günlüğü — Fri, 27 Jan 2012 22:21:52 +0000

Hayatının “kış” mevsimindeki yazar Paul Auster, 64 yaşından geçmiş zamana bakar; hayatının diğer mevsimlerinden devşirdiği anılarına döner ve Kış Günlüğü’nü yazmaya başlar.

Bir anı kitabıdır ama alışıldık biçimde birinci kişi ağzından anlatılmaz. Auster, kamerasının ışığını, zamanın derinliklerinde kronolojik olarak sıralamadığı, anlara çevirir ve kendi kendisiyle konuşur gibi anlatır. Tüm kitap boyunca, kendisine dışarıdan bakan bir anlatım dilini yeğlemiştir:

“İş işten geçmeden konuş şimdi ve söyleyecek başka hiçbir şey kalmayıncaya kadar da konuşabilmek umudunu taşı. Ne de olsa zaman azalıyor. Belki de şimdilik hikâyelerini bir yana bırakıp hayatının anımsadığın ilk gününden bugüne kadar bu bedenin içinde yaşamanın nasıl bir duygu olduğunu incelemeye çalışsan iyi olur. Bir duyusal veriler katalogu.”

Kış Günlüğü, ünlü bir yazarın yazarlık serüveninin ipuçlarını veren bir kitap değil; yaşlılığın “kış”ında geçmişini hatırlayan sıradan bir adamın çocukluktan, ergenlikten, cinsellikten, aşktan, anneden, babadan, ölümlerden geçişi ve geçtiği tüm eşiklerde büyüyüşünün hikayesidir.

Bir erkek, zamana nelerin çentiğini atar? Bedeni, duygusu, düşünceleri hangi yolculuklardan geçer? 64 yaşın kaçınılmaz yorgunluklarında geçmiş yaşların dinamizmini nasıl hatırlar? Böyle bir dolu sorunun yanıtı, kurmaca bir metin dokusunda verilmiş bu anı kitabında (Çevirmen: Seçkin Selvi).

Paul Auster’le yapılmış bir röportaj ….

Kış Günlüğü hakkında yeterince fikir verecek bir tanıtım yazısı…

EK (29 Ocak 2012)

Bugün Twitter’ın Türkiye ayağında öne çıkan gündem içinde Paul Auster da vardı. Buket Aşçı, Amerikalı yazarın Kış Günlüğü kitabının ABD’den de önce Türkiye’de yayınlanması (Can Yay.) dolayısıyla Brooklyn’de yazarla bir röportaj yapmış. Röportaj daha çok onun yazı yazma serüveni üzerine kurulu ama Auster, tam da son paragrafta yer alan Türkiye’deki yazarların tutukluluğuna ilişkin yargısı dolayısıyla Twitter’ın baş konularından birine dönüşmüş.

Not (Fırsattan istifade):

Röportajdan yazıya ve yazmaya dönük bir soru ve bu soruya yazarın verdiği yanıt:

“Yazar olmak isteyenlere tavsiyeniz neler?

- Okuma günlerimde de aynı soru soruluyor, şöyle yanıtlıyorum: “Yapmayın, yazar olmayın, yalnızlık ve parasızlığa kendinizi mahkum etmeyin!” Eğer tavsiyemi dinlerlerse, bu kadar kolay vazgeçeceklerse zaten yazar olamayacakları bellidir. Ama tavsiyemi dinlemeyip yazmaya devam ediyorlarsa yazarlık içlerindedir, yazar olurlar.”

abant günlüğü-3

elifin günlüğü — Thu, 26 Jan 2012 10:54:43 +0000

Bu da 2005 yılına eklenen bir kayıt olsun:

Yarıyıl Semineri’nde açılış konuşmacımız, ünlü bir “STK” gönüllüsü ve kurucusu olan İbrahim Betil’di. Seminer ve sempozyumların belirlenen temasına, dolayısıyla ruhuna uygun açışı yapmak üzere davet edilen tüm konuklar gibi İbrahim Betil de farklıydı, açılımlarında özgürdü, önerileri netti: Benim genellemem, “İş dünyasının son nesil yenilikçi, yaratıcı değerlerini eğitime uyarlayarak bize aktardı.” biçiminde olsun.

İbrahim Betil, ODTÜ GVO Yarıyıl Semineri’nde (23 Ocak 2012,Abant)

İbrahim Betil’in konuşmasını ilgiyle dinledim ama sakallı haline tamamen yabancılayarak, garipseyerek baktım. Öğrendim; sakal bırakışı bile bir ileti içinmiş: “Daha hızlı adalet için çağrı.”

Bize çağrısında hukuk değil ama onun kadar önemli bir değer içeren eğitim alanı vardı. Sorumluluklarımızın altını çizdi.

Şimdi 2005… Ben onun kurucuları arasında yer aldığı Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı’nda mahcubiyetle yazayım, çok çok pasif bir “gönüllü”yüm. Ankara’ya geldiğim yıl henüz “boşta” ve boşlukta ne yapacağımın arayışındayken vakfa üye olmuştum. Seyranbağları’ndaki toplantılara birkaç kez katılmıştım. Gencecik üniversite öğrencileri arasında kendimi belki biraz iğreti bile bulmuştum. Sonra şimdiki okul hayatım başlamıştı. Tatili bile eğitimle geçen :) bir okulun mensubu olarak yahut iyi bir planlama yapamadığımdan yahut motivasyon eksikliğimden “gönüllü”lüğümü etkin kılamadım.

İbrahim Betil konuşurken, beynim söylediklerini not aldı; gözüm sakalına takılı kaldı; duygum bir özeleştiri yaptı.

Ne öğrenmiştim bu seminerde:

“Yanlışı düzeltmek için asla yanlış zaman yoktur.”

Böyle işte…

İlgili yazılar:

Abant Günlüğü-1

Abant Günlüğü-2

abant günlüğü-2

elifin günlüğü — Thu, 26 Jan 2012 07:18:36 +0000

2008’in ilk ayına eklenen, bir yanı eğitime bir yanı kendime dönük bir kayıt:

O yıl, Hotmail hesabımın bir olanağından yararlanıp geçen yıl iptal edilen ve bir tür blog niteliği de taşıyan “Alan”ına notlar düşmeye başlamışım. Derken alan adı alarak bağımsız bir bloga dönüştürmüşüm… Yıllar çabucak geçmiş, bugün Elifin Günlüğü dört yıllık bir birikim oluşturmuş.(Otelde internet hizmeti ücretsiz ve şifresizdi ama ben hiç nasiplenemedim niyeyse! Doğum günü yazısı şimdilik gecikmiş ve böyle bir bilgi notu olarak kalsın artık!)İlk zamanlarda yazdıklarım sahiden “notlar” düzeyinde, bir tür derkenar… Aynı yıl, “yarıyıl semineri” konuklarımız” şair Akgün Akova ve Ankara Üniversitesi Eğitim Yönetimi Bölümü Öğretim Üyesi Prof.Dr.İnayet Aydın olmuş. İnayet Hanım’a dair düştüğüm not da kısacık:“İyi ki Hayatıma Dokunmuş.”

Dört yıl sonra, Abant’taki seminerde (ODTÜ GVO Yarıyıl Semineri, 23-25 Ocak), lise öğretmenleri için belirlenen içerikte iki başlık vardı: İlki, birlikte iş üretmemiz gereken ortak bir sorumluluk çalışması olarak disiplinler arası çalışmanın yönergelerini hazırlamak. Yarım günümüz vardı. Benim açımdan iyi geçti. Herhalde arkadaşlar için de iyi geçmiştir.

Disiplinler/zümreler arası: 1920′lerde sanat, tarih ve bilimsel gelişmeler arasında “seviyeli” bir ilişki var mıydı? (Sol baştan: Kimya-kimya-biyoloji-fizik-edebiyat-tarih-matematik-matematik-matematik dairesi…)

Diğer tüm zamanlar, Prof.Dr.İnayet Aydın’la, ilginç konu başlıkları altında (Genel kapsam: Meslek yaşamında tükenmişlik, stres kaynakları ve baş etme yolları, iş ve yaşam dengesini kurma…) akan bir tür katharsis serüveniydi diyebilirim. Çok eğlenceli, farkındalığı artıran dört oturum geçirdik -yok, böyle deyince eksik kalıyor- yaşadık.

Öğretmen-veli iletişiminde “iyi” ve “kötü” öğretmen tavrı… (Okulumda en sevdiğim, saygı duyduğum kişilere dair bir “top 10″ listesi yapsam kesinlikle listemde yer alacak alan dışı iki meslektaşım sahnede!)

Yaşadık diyorum çünkü içeriğe dair çokça etkinliğin içinden geçtik. Örnek olay canlandırma (aynı olay karşısında “iyi” ve “kötü” öğretmen tavrı sergileme); yere düşürmeden, el kol kullanmadan birden çok balonu havada tutma (takım çalışmasında işbirliğinin katkısı); öykü, slogan ve afiş istasyonlarında “İşimde başarılıyım, evimde mutluyum.” önermesini somutlaştırma (birbirimizden devraldığımız başlatılmış işleri sürdürme); bilmediğimiz yanlarımızı tahmin ettirme (ne çok varmış ve ne iyi bir etkinlik olmuş, iş arkadaşlarımızı daha iyi tanımak için hoş bir fırsattı); Cinderella’mızı seçerek yaptığımız ikili çalışma (stres kaynaklarımızı yazarken aslında çoğunun kontrol edilebilir olduğunu görmenin “dayanılmaz hafifliği”!)…

Yaratıcılığımızı ortaya koymuşuz. Paylaşıyoruz.

Nihayet, sanırım seminerin sonunda hepimizin kendimizi en azından bir süre daha iyi ve mutlu hissetmemizi sağlayan son etkinlik: “Güçlülük bombardımanı”… İnayet Hoca, bir kağıda adımızı yazmamızı istedi ve “tepsi” tekniğiyle, bu kağıdın hep bir yanımıza kaydırılarak akışını sağladı. Önüne kağıt gelen kişi, ada bakarak ona dair düşündüğü güçlü bir iki özelliği yazdı.Değerlendirme aşamasında herkes doğru algılandığını gördü. (Benim için yazılan başat sözcükler; pek bir çalışkanlık, düzenlilik, adil olma, planlama ve sunum becerisi idi ki daha ne bekleyebilirim. Çok çok teşekkürler. Bir tanesi çok hoşuma gitti: “İnsana güven veren pozitif bir danışma bürosu”… Zübeyde’ye adıyla teşekkür:))

Toplantı sonunda, hepimiz tek tek genel bir değerlendirme yaptık. Sıram gelinceye kadar arkadaşlarım hemen her şeyi söyledi. Tümüne katıldığım noktalar: Hemen karne sonrasında yorgun beyinlerle başlanan bir seminerin, baştan sıkıcı geçeceğine dair mevcut önyargıya rağmen, eğitirken eğlendirmesinin verdiği haz; bizi, uygulayabileceğimiz birçok etkinlikle karşılaştırması; sakin, yumuşak ses tonu ve anlatımı; somut yaşam deneyimleriyle zenginleştirmeleri… En önemlisi, eğlenmek bir yana, uygulamalı çalışmış olmanın kazandırdığı etkin öğrenme süreci…

Sıra bana geldiğinde, kendisine dair ilk blog notumu hatırlattım ve sözünü yineledim:

“İyi ki hayatımıza bir kez daha dokundunuz.”

(Yerimde saymıyorum elbette:) Bu seminerden de şu mealde bir sözü belleğime yazmış bulunmaktayım: “Yanlışı düzeltmek için asla yanlış zaman yoktur.”)

İlgili yazı:

Abant Günlüğü-1

Abant Günlüğü-3