Tanıtım bilgilerini, broşürden aynen aktarıyorum:

“900’lü yıllardan 2000′li yıllara kadar tarihte önemli izler bırakan kişilerin heykellerinden oluşan sergi, ziyaretçilere hem eğlenceli hem de öğretici bir etkinlik deneyimi yaşatıyor.

Sergide; Atatürk’ün 1935yılındaTBMM’de kürsüdeki konuşma sırasında duruşu, Fatih Sultan Mehmet, Kanuni Sultan Süleyman, Yavuz Sultan Selim, Latife Hanım, Mimar Sinan, Yunus Emre, İbn-i Sina, Farabi, Fuzuli, Cengizhan,Timurlenk, Atilla, Alparslan, Kont Kaliostra, Sati Kazanova, Baron Munchausen, I Katarina, I Peter, II Katerina, Çar II Aleksandr, 15. Louis, Markiza de Pompadour, Lenin, Karl Marks, Gorbaçov, Boris Yeltsin, Brejnev, Elvis Presley, Dostoyevski,Terminator-3′teki haliyle Arnold Schwarzenegger, Şeyh Şamil, Beatles Grubu üyeleri, Farabi, Napolyon, Leonardo da Vinci, “Korkunç Ivan” ve “Deli Petro” diye bilinen Rus Çarları, Hürrem Sultan, gerçekte erkek olduğu halde hayatının son 35 yılını kadın kıyafetleri ile geçiren Fransız ajanı D’eon, Osman Gazi, Kemal Sunal ve Levent Kırca gibi ünlü kişilere ait heykeller yer alıyor.

Sergi, Hitler’in balmumu heykelini, Stalin’in balmumu heykeliyle buluşturması açısından da ilk olma özelliği taşıyor.

Sergide ilk olma özelliği taşıyan bir başka nokta ise dünyada ilk kez, kişiye özel kalıp çıkarılıp balmumundan el ve ayak heykellerinin yapılabilmesi. Ayrıca malzemesi polyesterden yapılan kişiye özel el heykellerinden abajur da yapılabiliyor.”

Tanıtımı yapan genç kızın sunumu ilgimi çekti ama olması gereken, örnek bir performans olarak değil… Çok ciddiydi, sunduğu bilgiye hakimdi ve hatta arada bir benim dayanamayıp, onu gülümsetmeye dönük tek tük tümcelerime de gülümsedi… Buraya kadar iyi… Kötü olan şu ki bence o da yapmamalı: Her heykelin başına geçtiği anda, o heykelin temsil ettiği kişi hakkında tarihten sözlüye kalkmış bir öğrenci ciddiyetine bürünüyor; tek düze ve hiç teklemeden anlatıyor ve çok duygusuz, kimliksiz bir sunum yapıyor. Marks’ı anlatırken de, Kemal Sunal’ı anlatırken de, “geyik muhabbeti”nin çıkış öyküsünü anlatırken de ses, tonlama, duruş, jest, mimik hiç değişmiyor.

Bilmem ki, belki bu da bir başarıdır; belki hep aynı şeyleri anlatmanın getirdiği mekanikliktir. Ama öyle olsa, öğretmenlerin işi ne zor olurdu. Ola ki bir gün yolu bu sayfaya düşerse, ona önerim, güzel yüzüne gülümsemenin çok yakışacağıdır ve strateji değiştirerek, konuklarının verdiği ipuçlarını değerlendirerek yeni anlatım yolları denemesidir. Mesla, biz iki kişiydik, ilkokul öğrencisi yeğenim ve ben… Yalancı Baron’un öyküsü, yeğenime göre de anlatılabilirdi.

Girişin hemen yanında, duvar dibine çömelmiş bir elektrikçi vardı. Onca tanıdık ismin arasında, bir de çalışan sıradan insanların örneği olarak düşünülmüş diye içimden geçirmiştim. Değilmiş. Aslında, heykeller daha geniş salonlarda sergilendiğinde, o elektrikçi vatandaş heykeli, diğerlerinden daha uzakta bir yere konumlandırılıyormuş. Çok da sahici durduğu için, birçok insan, ona yer sorabiliyor, kolaylık dileyebiliyormuş :)

Ankara’da olup da yolu bir şekilde Etlik’e düşenlere, Antares AVM’deki bu sergiyi öneririm.

Not: Birgül Hanım’ın yorumundaki linke tıkladım ve sergiye ait güzel fotoğraflar gördüm. Bir de çok şirin bir bebekle karşılaştım, “kelebek olma yolunda bir kurtçuk”muş:)

Fotoğraflar şurada

“-Sen çirozsun, Pınar palamut.
-Palamut yenir mi?
-Evet yenir. Çiroz, sıska, kuru; ipe asılıyor. Palamut, tombiş, güzel yeniyor.
-Demek sen beni ipe asacaksın. Pınar’ı yiyeceksin.”

Hadi bakalım; bu çıkarımla, a(dana), b(olu), c(eyhan), d(enizli), e(dirne) seçeneklerinden geçerek, Ankara’da düşünü kurduğun üniversiteye doğru yol aldığın, uzuuuuun, sağlıklı, dopdolu bir hayat, sana… :)

O gün hepsi benim için birer yazıları okunur internet figüründen ibaretti. Bugün, bir şekilde iletişim kurduğum, “insan”ı hissettiğim, düşüncelerine dokunabildiğim, ne dediklerini merak ettiğim ve izlediğim kişiler, onlar ve daha birçokları…

Teşekkür ederim Sunipeyk, Elifin Günlüğü’ne ilişkin tanıtımınız için… Gerçekten içimden geçen duygunun en yalın ve içten karşılığı “sıfatsız” bir teşekkürdür:) (Sunipeyk’in yazısı şurada…)

Beni yıllar önce “Database” programıyla tanıştıran kardeşime dün dediğim gibi, ben bilgisayarın bilgiyi işleme  olanaklarını çok sevdim. Bir de kazandırdığı güzel düşünce dostluklarını…

“Marifet iltifata tabidir/ Müşterisiz meta zayidir.”

Şımarıklık yapayım; keşke, o yazının yorum bölümüne düşülmüş bir not olsaydı… (İletişim formu üzerinden gelen mailleri, gönderenlerin kişisel tercihleri olarak algıladığım için, bazen blog açısından çok çok hoşuma gitse de buraya taşıyamıyorum.)

“Kara donlu Beytullah”, meleklerin toplantısı, 28 peygamberin ruhu derken, o kadar inandığı bir dünyanın diliyle ve daha önemlisi, inancıyla konuşuyor ki… O kadar şiir şiir, masal masal anlatıyor ki…

Kızı öğretmen… Tatlı bir çekişme ile, öyküleri yeniden kurguluyorlar. Pamuk ninenin masalsı anlatımıyla güzelleşen ayrıntılara, kızının itirazları gerçeğin katılığında… Her söze bir fizikî açıklaması var kızının. Beri yanda annemle ben gülerek dinliyoruz. Ben ninenin tarafını tutuyorum çok açık bir biçimde ve içtenlikle diyorum ki:

“Bırakın bu saatten sonra, Zeliha Nine, inandığı biçimde devam etsin. Onun gerçeklere ihtiyacı yok ki… Manevî bir derinliğe sığınıyor ve kalpten anlatıyor. Ona ne, Kâbe çevresindeki projektörlerin yansımalarında algılanan görüntülerden… Ona, Kâbe üzerindeki melekler toplantısı lazım şimdi ve bırakın öyle kalsın…”

Yıllar önce, çocuk edebiyatı denince akla gelen ilk isimlerden birine, Mustafa Ruhi Şirin’e, küçücük kızımın, mesela yağmurun nasıl yağdığını bildiğini söylemiştim de kestirmeden ağzımın payını almıştım:

“-Şimdi o bilgilere ihtiyacı yok. Bırakın bir süre daha bulutlara, yağmura dair hayalleri olsun.”

Galiba, çocukların ve yaşlıların hayallerinden masumu yok. Bizimkilerin arkasında en azından, gerçekleştirme planları oluyor çoğu kez. Onlarınki ise, hayatlarının ta kendisi…

Pamuk nine ile annem, aynı gün hastaneye yattılar ve iki gün arayla ameliyat oldular. Bu hafta birkaç akşam, hastane odasında, dörtlü muhabbetle geçti. Hastanenin kendine özgü ortamına dair bir şey yazmak istemiyorum. Bana o günlerden, o pamuk nine kalacak gibi:) Bir de bitanecik annemi bir daha öyle görmek istemiyorum tabii, her daim iyi olsun….

YÖK’le birlikte, değişik nedenlerle üniversiteden ayrılan ya da uzaklaştırılan öğretim üyeleri arasında Emre Kongar da vardı. Kongar, Doğramacı’ya karşı tepkisini yazıları dışında,  ironik bir romanla da ortaya koyunca, epey yankı uyandırmıştı.“Gerçeklerle ilgisi yoktur.” mealindeki iç kapak bilgisi inkar etse(!) de…

“Bu satırlardan itibaren karşılacağınız tek ve biricik gerçek, romanın kendi gerçeğidir. Romandaki bütün isim, cisim, kişi ve olaylar, (hatta bu satırlar bile) uydurmadır.”

Kitap kahramanlarından birinin adı Giftos Karpentiye idi ve bu İhsan Doğramacı’nın adına karşılık geliyordu. Ama tabii, anlatılan o değildi:)

Hocaefendi’nin Sandukası (1989) adını taşıyan roman, yayınlandığı dönemde iyice popülerleşen postmodern çizgide yazılmıştı. Polisiye, farklı yazı-çizi ögelerinin montajı, bulunmuş yazma, gerçekle-kurgunun iç içeliği gibi birçok ayrıntıyla biçimlendirilmiş bir kitaptı. Arka kapak tanıtımı da bu anlayışa uygun bir çağrıydı aslında:

“Cinayet, aşk, serüven, esrar. İslâm, Egzistansiyalizm, diyalektik. Medrese öğrencilerinin kurduğu gizli örgüt. İşkence ve entrika. Rakamların sırrı. Bütün bunlar, ünlü bilim adamı Emre Kongar’ın tarihsel roman biçiminde kaleme aldığı toplumsal eleştiri alegorisinin ögeleri…”

Güya, 1968 yılında bir gün, E.K.’nın yolu, Arslan Kaynardağ’ın ünlü Elif Kitabevi’ne (İstanbul’a bir gidişimde, taşrada ününü çok duyduğum için Sahaflar’da merakla gidip gördüğüm kitapçı dükkanı…) düşer. Aslan Bey, onu Umberto Echo ve Orhan Pamuk’la tanıştırır… Güya, o gün onlar, burada buldukları iki el yazmasından hareketle roman yazmışlar ve Gülün Adı ile Sessiz Ev böyle ortaya çıkmış… Güya, o gün, E.K.’nın eline de bir yazma geçmiş.. Çünkü bir gece önce, birileri, Elif Kitabevi’nin önüne bir kutu bırakmış; içinde bir dolu yazma varmış :) Güya, o zamanlar 16 yaşında olan Pamuk, E.K.’ya medrese öğrencilerinden söz eden bir yazma göstermiş ve ilgisini çekebileceğini söylemiş…

Yazma, Fatih Sultan Mehmet dönemindeki gizli bir öğrenci örgütlenmesinden söz ediyormuş…

Ve olaylar başlar… Kongar’ın yerden yere vurduğu bir Doğramacı portresi, olayların akışında yerini alır.

Yıllar önce okuduğum bir romandı. Ekranda, Doğramacı’nın ölümüne ilişkin bir haberi dinlerken hatırladıklarımdır.

“Her insan bir dünyadır, her yürek bir karakutu”(Mevlânâ)

Performans değerlendirme ile ilgili üç saati aşkın bir sunum vardı bugün. Okul etkinliğiydi. Doç.Dr.Uğur Zel’i dinledik. Esprili, dolu, kitleyi avucunda tutan güçlü bir yanı vardı. Sunum da görseller de iyiydi; başka türlü o üç saat zor geçerdi. Yukarıdaki söz de sunumdan…

Ne öğrendim? Açıkçası, benim yapımda, zaman zaman hayatı ıskalarcasına işine gömülen kişiler için, o ipuçlarını bilmek gerekmeyebilirdi de…

Sıkça geçen “güçlü yönler” bahsinde, iş verimliliği açısından önemli bir ölçüt olan, işi ve zamanı planlayıp, iyi bir iş akışında yol alma açısından sınıf geçmişliğim çoktur. İnandığım bir kurum kimliğine hizmet ediyorum; bu da yaptığım işe bağlılığımı artıran bir etken… vs. vs.

Dinlerken hep düşündüğüm bir şeyi yazmak isterim şimdi. Zaten mayanızda olan bir şeyin, ölçülebilir hale getirilip, maddeleştirilmesi ve yeterlilik düzeyinizin denetlenmesi, bazen performansınızı olumsuz yönde bile etkileyebilir. Ben, çok farklı bir noktadan, özellikle etik değerler konusunda öğretmen adayı öğrencilerime çok söylerdim: İyi, dürüst ve erdemli bir insan olmam için benim dışarıdan dayatılacak etik ilkelere ihtiyacım yok. Hiçbir maddeyle de iyiliğimin, erdemlerimin hizaya sokulmasını istemiyorum :)

Uğur Zel’in ilk sorusu, “Neden Çalışırız?” idi. Kendim için içimden geçen ilk ve tek yanıt, “kendimi gerçekleştirmek” oldu. Yansıda sunduğu David McClelland’in “üç temel ihtiyaç” listesindeki ilk maddeye uyuyor bence:

“1. Başarı ihtiyacı,
2.Güç Kazanma ihtiyacı,
3.Sosyal ilişki ihtiyacı.”

Diğer notlarım, “insan kaynakları”yla ilgili kaynaklarda bulunabilecek bilgilerden ve kendi okuluma ait tutumlardan oluşuyor. Geçiyorum.

Unutmadan, bir alanda “yetkin” oluşun açılımı da vardı sunumda:

Yetkinlik=  ilgi + deneyim + kişilik özellikleri + yetenek + bilgi

Dille ilgili ince bir ayrıntı güzeldi: İtiraza başlarken “ancak” yerine, “bununla beraber” dememizi önerdi. İkincisinin olumluluk zemini var çünkü… İşimiz daha kolay olabilir:)

Uğur Zel’in formül tümcelerinden birini başlık yaptım:

“Performans, şu ana kadar neler yaptığınızdır; potansiyel, şimdi ve gelecekte neler yapabileceğinizdir.”

“Eyüp mü, Sishyphos mu?”

Ateşten Şeytan’ın çamurdan Adem’e karşı durduğu, Tanrı’ya boyun eğmeye karşı çıktığı ve bunun gerekçelerini kâh sözle, kâh şarkıyla, kâh dansla anlattığı bir müzikal izledim bu akşam. Cesur bir oyundu; çünkü, Şeytan’ı merkeze alan, öylesine akıp giden bir şeyleri sarsan ve Şeytan aracılığıyla, insana ikide bir “kafam karıştı” dedirten, böylece alternatif kapıları yoklatan bir oyundu.

Şeytan çoktanrılı inancın temel tanrılarından Zeus’la bahse girmişti. Sishyphos’u başkaldırısından vazgeçirtecekti. Bunun yolunu devreye bir kadın sokmakta buldu. Şeytan, tek tanrılı inancın tanrısıyla da bahse girmişti. Eyüp Peygamberin sabrını kıracak ve boyun eğmekten vazgeçirtecekti. İki çabasında da önce kazanır gibi olur sonra kaybeder! Kadın, Sishyphos’tan etkilenerek duygularına yenik düşer gibi olursa da eşine döner. Sishyphos, boyun eğerse, kendisi olmaktan çıkacağını düşünür. Eyüp, “Allah’ın hikmetinden sual olunmaz.” noktasında kalır.

Şeytan, “Yenildim.” dese de kazanandı oyunda. Çünkü, trajedinin temel hareket noktalarından biri kullanılmış gibiydi. Trajedilerde, töreye, inançlara başkaldırı yoktur ve kazara olursa ağır bedeller ödetilir kahramana. Böylece görünüşte töreler, yasalar, inançlar kazanmış olur; oysa, oyun ne diyecekse, diyeceğini demiş olur sonuçta.

Bu oyunda da aynen böyle oldu. Şeytan/İblis/Lucifer, ne Eyüp’ü sabırla sınanan Allah inancından alıkoyabildi; ne Sishyphos’u Zeus’a başkaldırısından vazgeçirebildi. Görünüşte, Tanrı karşısında yenilmişti. Ancak, Sishyphos’un bir sorusu vardı ve müzikalin en güçlü iletilerinden biriydi: Boyun eğdiği zaman kendisi olabilecek miydi?

Son sahnelerdeki soru ise, aslında oyunun yanıtından başka bir şey değildi: “Eyüp mü, Sishyphos mu?”

Bazı kalıplar korunmuştu: Şeytanın, absurd kılık kıyafeti, omzundaki gitarı ve uzun saçlarıyla “asi” bir genç kılığında çizilmesi… İşbirlikçisinin kadın olması… Erkeğe açılan kapının yine kadından geçmesi… 

Nihat Asyalı’nın yazdığı, müziklerini Cem İdiz’in yaptığı, Prof.Dr.M.Bozkurt Kuruç‘un yönettiği oyuna ilişkin ayrıntılı bilgiler şurada.

Babamın iyi bir kütüphanesi vardı; bütün klasikleri bu kitaplıkla tanıdım ve okudum. Lise bitti. Üniversite öğrencisiyken başka birinin/bir ağabeyin/edebiyat öğretmeninin/babamın arkadaşının kitaplığıyla tanıştım. Aile gezmesine gittiğimizde, resmen dadandığım, bir dolu kitabı ödünç almadan ayrılmadığım o kitaplıkla da 20.yüzyılın bütün klasiklerini tanıdım diyebilirim. Varoluşçu yazarları, yapısalcıları, modernizmin izini sürdüğüm bir dünyaydı… Kafka’yı, Camus’yü, Sartre’ı hatmettiğim zamanlar…

Albert Camus’nün Sishyphos Söyleni’nden çok etkilenmiştim o zaman. Aklımda babamların aile sohbetlerinden uzakta, dalıp gittiğim o okumalardan en çok, bir bu kitap bir de Çernişevski’nin Nasıl Yapmalı? kitabı kalmıştı.   Bir yanıyla da ironik bir ikili aslında… Bir bitmez döngüde, dağın tepesine çıkarılan ve hep yuvarlanıp işi başa alan Sishyphos’un çilesi bir yanda… Bir döngüyü kırmak için, “nasıl yapmalı?” sorusuna bir yanıt arayıp çözüm kapısını açan diğer kitap diğer yanda…

Özellikle de Sishyphos Söyleni, tam bir özdeşleyim oldu yıllar içinde. Birazdan izlemeye gideceğim oyunda da varmış. Bu yazı o çağrışımla yazıldı zaten. Hatırlama bu kadar… “Hayatın öğrettiği” kontejanından değilse de “hayatıma katılan zenginlikler” kontenjanından düşülmüş bir not olsun bu da… Şimdi, Rab Şeytan’a Dedi ki oyununa gidebilirim. Dönünce de yazarım.

“Fransızcayı Anlıyorum, Türkçeyi Hissediyorum” başlığını verdiğimiz ve her yıl, Fransızca yerine bir başka ülke dilinin olmasını hedefleyerek yola çıktığımız proje blog’u şurada… Blog kendisini yeterince anlattığı için buraya başkaca bir şey eklememe gerek yok. Kısa hikâyesi, “Proje Günlüğü”nde; açıklaması, “Proje İçeriği”nde…

(Logodaki fotoğraf, okulumuzun “kültür merkezi”nin girişi…)

Umarım gerçekten uzun soluklu bir çalışma olur.