Birinci adam, çeviriyle geçimini sağlayan, hayatı yaşamaktan çok sözcüklerde anlamaya çalışan bir yetişkin… İkinci adam, inşaat sektöründe yer alan, hayatı sinir uçlarında, bedeninde yaşayan bir yetişkin... İkisi, her daim birbirini tamamlayan iki iyi dost. Genç kız, onların sakin hayatına düşen bir yaşam sevinci; ABD’de yaşayan arkadaşlarının kardeşi; anne ve babası öldüğü için onlara iki yıllığına emanet bir üniversite öğencisi… Ve olaylar gelişir…
Bir kitabı almaya yeterli sayılabilecek büyülü sözcüklerden biri benim için pekâlâ “Kafka” olabilir. Üniversiteli yaşlarımın vazgeçilmezlerindendi. Dost’ta Gerd Schneider imzalı Kafka’nın Bebeği’ni görünce hiç tereddüt etmedim. Almamla bir solukta okumam arasında geçen zaman da 24 saati bulmadı.
Stefan Zweig’ın 1942’de ölümünden birkaç ay önce tamamladığı uzun ve sarsıcı öyküsü Satranç’ı bir solukta okunan kitaplardan... Başlarken, blog için sadece “okudum” kaydı düşmeye niyetliydim, çünkü öğrencilerimizin bu yıl okuyacağı ve yakında da sınavından geçecekleri bir kitaptı. İçindeki dört sayfa, Mine Hoca’nın söyleyişiyle “Ebenin gözü gebede olur.” misali yahut daha terimsel karşılığıyla “algıda seçicilik” gereği, nasılsa bu bilgi sorulmayacaklar arasındadır kanaatiyle “Bizi yaz!” dedi. Bloom’un “Hedeflerin Aşamalı Sıralaması”nı (güncelleme: Krathwohl-Anderson,2001) örneklemek için harika bir örnek vardı o sayfalarda:
… yahut Derdâ ve Derda; yahut otuz iki tekmili birden cinsellik, cinayet, şiddet, sadizm, mazoşizm, yeraltının karanlık adamları, tarikat, “karanlık” pub’larda yaşananlar, uyuşturucu, çocuk pornosu, İngiliz gizli servisi… Neredeyse, Tekinsiz’den tekinsiz çıkan bir kitap:)
Okul servisinin döne dolaşa okulu bulması rahat 40 dakikayı alıyor. Son iki hafta, sadece sabahları okuyarak serviste bir kitap bitirdim. En güzel yanı, sabahları bir ya da iki “büyülü” (Zeynep Oral’ın ifadesiyle) , alanlarında başarılı, farklı ve kayda değer insanlarla yolculuk yapmış olmam. [Quantumculara(!) öneririm!… Başarı hikayeleri yığınla öğütten daha güdüleyicidir ne de olsa...] Ben okuyarak tanıdım; Zeynep Oral’ınsa her biriyle bir nedenle yolları kesişmiş.
“Bu kadar saçma bir kitap okumadım.” dedi ve dakikalarca romandaki anne profilini anlattı. Merak edip okudum. Boris Vian yazmış: Yürek Söken. 1953’te yayınlanmış. (Okuduğum baskı: İthaki Yay.,2002) Mecazî anlam yüklü bazı kavramların somutlaştırıldığı bir “saçma”lıklar kitabı aslında… Hayatımızın acıtan gülünçlüklerinin birazcık düşündüğümüzde beynimizi acıtacak biçimde gözümüze sokulması…
Çok az kitabın dilini, “yanımda şimdi biri olsa da paylaşsam” duygusunda farklı bulurum. Petersburg (Andrey Belıy, 1913), içeriğini bütünleyen bir biçimde ironik bir anlatım diline sahip… Çevirmenin (Sabri Gürses) bilgilendirme notlarının sıklığının sıkıcılığı bir yana, çeviri dili keyifli; açıktan yahut inceden inceden dalgasını geçen, okurunu sürekli gülümser noktada tutan ve akan bir dil… (Söz düşmüşken, bakılabilir: Sabri Gürses'e Rusya'dan Ödül)
Dostoyevski’nin Beyaz Geceler’ini, Nihal Yalaza Taluy’un çevirisinden okudum. Petersburg’un sakinlerinin yaz dolayısıyla “sayfiyeye göç ettiği”, loş beyaz gecelerinden birinde, rıhtımda aylak aylak dolanan, mazbut bir geliri ve sıradan bir hayatı olan, hayatının tek rengi yaşlı bir hizmetliyle oturduğu yalnız evinde geceler boyu kurduğu hayallerden ibaret bir genç adam…
İtalya’da sadece bir akşam kitap okuma fırsatı buldum; ama gidiş ve dönüşte, havaalanında beklerken yahut uçakta bir romanı bitirmeyi başardım: Hiçbiryer’e Dönüş. Aklımda Dante’nin İlahi Komedya’sıyla bir yolculuk yapma düşüncesi vardı. Oya Baydar’ın yazdığı Hiçbiryer’e Dönüş’ün İtalya’nın 2011 Akdeniz Kültürü Ödülü’ne değer görüldüğünü bir kitap dergisinde okuyunca, tercihimi değiştirdim.
Sürprizli bir gündü… Mersin’den çok uzun zamandır uzak kaldığım iki arkadaşımı gördüm. Sohbet biraz daha uzasaydı, her şeyi bırakıp hayatı geriye sarabilirdim. Hayata bıraktığımız izler ne kadar önemli… Benim Mersin’e bıraktığım ve bende Mersin’den kalan tüm izler güzelmiş… Bu bile yeterli…
İzmir, bende her zaman çok özel bir şehir izlenimi uyandırmıştır. Gördüğüm ilk andaki izlenimim de böyle yüksek bir beklentiye dayandığı için belki, bir tür düş kırıklığıyla sonuçlandı. Güzel şehir, büyük şehir, deniz kıyısında bir şehir ama işte o kadar… Sonra, yavaş yavaş toparlandı ve güzel İzmir duygusu yerine oturdu. Yine de niyeyse, bambaşka bir şehir düşlemişim ben… devam
Yağmurlar dolayısıyla haberlerde dönüp duran Karadeniz görüntüleri yetiyordu. Üstüne, Kırmızı Baykuş’un güzelim Karadeniz yazısı ve fotoğrafları da eklenince kıskandım. E, ne var yani, ben de gördüm oraları :) Özlemişim de üstelik…Gidip albümde fotoğraflarımıza baktım; ama mühür niyetine, hepsinin ortasına kendimizi yerleştirdiğimizden şöyle sade bir fotoğraf bulamadım. Nihayet, Çamlıhemşin yolunda, bir taş köprünün tepesinde, yağmur yağdı yağacak bir günde… :)
Bu, Antakya’yla ilgili ikinci notum olacak. Gerilerden Antakya’yı çağıran minik birkaç ayrıntı:
Haberlere taşınan konser dolayısıyla İdil Biret… Antakya’da çok konser ve oyun izledim; çok hareketli, elit ya da güncelle iç içe bir kültür-sanat ortamı olduğunu biliyorum. İdil Biret’i, Suna Kan’ı, Fazıl Say’ı ve Rüya Denktaş’ı ilk kez orada izledim. Fazıl Say ve Rüya Denktaş, üniversitenin konuklarıydı. Çukurova Devlet Senfoni Orkestrası’nı hatırlıyorum bir de. Orkestraları canlı izlemek, televizyon ekranından çok farklı ve etkileyici. Ortam desteği de varsa kalıcı bir ize dönüşebiliyor; yine Antakya’da, Sokullu Mehmet Paşa Külliyesi’nde açık havada ve Van’da Akdamar Adası’ndaki kilisede dinlediğim konserleri unutmadım mesela. devam
“Her daim düşleri peşinde koşan sabırsızlık zamanının güzel çocuklarına…” ithaf edilmiş filmde, o çocuklardan birini A.Onur Saylak oynamış. Senaryoyu Özcan Alper yazmış ve filme çekmiş.
